Krótka odpowiedź: prawnie domena należy do tego, kto ją zakładał, czyli do osoby albo firmy wpisanej przy rejestracji jako abonent. Nie do tego, kto płaci faktury, i nie do tego, kto ma login do panelu. Jeśli domenę zakładał na swoje dane kolega, wspólnik albo informatyk „od strony", to prawnie jest jego, choćby pieniądze od piętnastu lat wychodziły z konta firmy. Sprawdzenie zajmuje pięć minut. Odkręcanie potrafi zająć miesiące, a czasem kończy się utratą domeny.
Problem jest zawsze ten sam
Poprzedni informatyk albo firma, która prowadziła domenę, robi zwykle jedną z trzech rzeczy:
- Daje klientowi login i hasło do panelu. Klient myśli, że dostał domenę. Dostał tylko dostęp do ustawień.
- Trzyma domenę na swoim zbiorczym koncie, razem z domenami wszystkich swoich klientów. Hasła do takiego konta nie da nikomu, bo są na nim też cudze domeny.
- Zakłada osobne konto pod domenę, ale wpisuje na nim swoje dane. Firmę klienta podaje tylko jako dane do faktur. Faktury przychodzą więc na Twoją firmę i wszystko wygląda jak należy, a właścicielem domeny dalej jest ten, kto ją zakładał: kolega albo firma, która Cię obsługuje.
W każdym z tych przypadków abonentem jest on, a nie firma, która za domenę płaci.
Kłopot wychodzi przy oddawaniu. Technicznie to kilka kliknięć, ale muszą je wykonać dwie strony. Poprzednik klika link z maila, którym zgadza się na przepisanie albo przeniesienie domeny. Ci, którzy teraz zajmują się stroną, klikają swoje potwierdzenie przejęcia. Wystarczy, że jedna strona nie znajdzie maila, nie wie, o który link chodzi, albo kliknie za późno, i domena stoi w miejscu.
W tym roku miałem już dziesięć takich przypadków
Zawsze wygląda to tak samo. Przejmuję obsługę strony po typowym „informatyku", który przez dwadzieścia lat był związany z daną firmą, albo po firmie, która trzymała domenę u siebie.
Informatyk niechętnie traci współpracę, bo domena wiąże go z klientem. Oddać ją jednak musi, bo widzi, na co się zanosi. Oddaje więc, ale nieumiejętnie. Nie klika w linki, które do niego przychodzą. Albo sama cesja okazuje się kłopotliwa, bo wymaga druków, podpisów i pieczątek. To zależy od firmy, w której domena jest utrzymywana.
Często spotykam się z dobrą wolą. Brakuje umiejętności. Potwierdzeń żąda rejestr domen i żąda ich operator, a w odpowiednie linki z maili trzeba kliknąć w ciągu 48 godzin. Kto nie wie, czego szukać w skrzynce, ten po prostu nie zdąży.
Gorszy przykład: mój własny
Kiedy miałem 15 lat, zakładałem domenę dla weterynarza, dziś bardzo popularnego. I sam popełniłem ten błąd młodości: zarejestrowałem ją na swój młodzieńczy adres w darmowej poczcie tlen.pl.
Po latach operator, u którego była domena, zdrożał o 500 procent, więc przenosiłem ją do tańszego. Przy przeniesieniu i przy zmianie abonenta link do zatwierdzenia przyszedł właśnie na tamten stary adres.
Pomyśl teraz, co by było, gdybym nie miał już do niego dostępu.
Katastrofa. Firma traci główną domenę przez szkolny błąd. Dosłownie szkolny, bo chodziłem wtedy do szkoły. To były początki internetu i człowiek dopiero się tego uczył.
Czasem nie ma w tym złej woli
Świeży przypadek: firma zmienia obsługę informatyczną. Wszystko idzie normalnie do chwili, w której trzeba przejąć domenę. Okazuje się, że jest zarejestrowana na poprzednią firmę, nie na klienta. Rejestrowali szybko, żeby zdążyć ze stroną, na swoje konto, bo tak było o pięć minut wygodniej.
Skutek jest taki sam jak przy złej woli: bez udziału poprzednika nic się nie da zrobić.
A przy zmianie obsługi informatycznej nawet pomocni ludzie z poprzedniej firmy potrafią się wyłożyć. Takich przenosin nie robi się na co dzień i nie zawsze pamięta się wszystkie kroki.
Dlaczego to boli bardziej, niż się wydaje
Na domenie wisi znacznie więcej niż strona: cała firmowa poczta, adresy na fakturach i wizytówkach, konta w usługach zakładane na te adresy, pozycje w wyszukiwarce, wizytówka Google. Domena to tożsamość firmy w internecie, a nie „adres strony".
Najgorszy scenariusz wcale nie jest złośliwy. Przypomnienie o odnowieniu leci na prywatny adres kogoś, kto dawno odszedł z firmy. Nikt go nie czyta. Domena wygasa. W poniedziałek rano przestaje działać poczta.
Co powinien zrobić uczciwy wykonawca
Tę część chciałbym pokazać też ludziom z mojej branży.
Domenę rejestruje się od razu na klienta. Jego dane jako abonenta, jego firmowy adres kontaktowy, jego konto, nawet jeśli to wykonawca klika i wystawia za to fakturę. Zajmuje to pięć minut dłużej i raz na zawsze zamyka temat.
Rejestrowanie domeny „na siebie, bo szybciej" tłumaczy tylko pośpiech przy sprzedaży strony. Bywa też świadomym haczykiem: klient, którego domena leży u wykonawcy, trudniej odchodzi. To nie jest wygoda techniczna, tylko przerzucenie ryzyka na klienta.
Ja robię odwrotnie. Domena jest zarejestrowana na klienta i na jego dane, a ja mam do niej tyle dostępu, ile trzeba, żeby ją obsłużyć. Gdy klient ode mnie odejdzie, nie musi niczego odzyskiwać.
Sprawdź to u siebie w pięć minut
- Wpisz swoją domenę w wyszukiwarce WHOIS. Dla domen
.plprowadzi ją rejestr NASK. Zobaczysz, kiedy domena wygasa, u którego operatora jest utrzymywana i czy abonentem jest firma, czy osoba prywatna. Nazwy ani nazwiska abonenta WHOIS zwykle nie pokaże. - Zapytaj operatora, kto dokładnie jest abonentem. Tylko on to potwierdzi. Jeśli masz własne konto u operatora, dane abonenta są w panelu. Jeśli masz tylko login przekazany kiedyś mailem albo nie masz nic, poproś tego, kto prowadzi domenę, o zrzut ekranu z danymi abonenta.
- Sprawdź, na jaki adres e-mail idą przypomnienia o odnowieniu. Jeśli nikt w firmie nie ma do niego dostępu, masz problem, tylko jeszcze o nim nie wiesz.
- Wpisz datę wygaśnięcia do kalendarza firmowego, nie do głowy jednej osoby.
Jeśli WHOIS pokazuje osobę prywatną przy domenie spółki albo w danych abonenta widzisz cudze nazwisko czy nazwę obcej firmy, popraw to teraz. Nie za rok.
Jak się to prostuje
Gdy jest dobra wola, są dwie drogi. Obie wymagają kliknięcia poprzednika.
- Przepisanie domeny (cesja). W panelu wpisuje się dane firmy jako nowego abonenta. Obecny abonent dostaje mail z linkiem i klika. Część operatorów żąda do tego formularza z podpisami i pieczątkami obu stron.
- Przeniesienie na własne konto (transfer). Poprzednik podaje kod
authinfo, a nowa strona zamawia z nim przeniesienie u swojego operatora. Potwierdzenie też przychodzi mailem z linkiem.
Całość trwa zwykle kilka dni. Najważniejsze, żeby poprzednik wiedział, jakiego maila szukać, i kliknął od razu, bo ma na to zwykle 48 godzin.
Z praktyki dodam dwie uwagi.
Samo przeniesienie nie zmienia właściciela. Miałem przypadek, w którym po przeniesieniu z kodem authinfo abonentem dalej była ta sama osoba. Domena zmieniła operatora, a nie właściciela. Dane abonenta trzeba wtedy umiejętnie zmienić już u nowego operatora.
Czasem szybciej jest zostać na chwilę u tego samego operatora. Tak odzyskałem domenę dla jednej z firm. Szybko założyłem konto na klienta w tej samej firmie, w której leżała domena. Potem wystarczyła cesja z konta na konto, w obrębie jednego operatora. Dopiero stamtąd, już z poprawnym właścicielem, przeniosłem domenę do tańszej firmy.
Gdy dobrej woli nie ma, zaczyna się od rozmowy i negocjacji. Sąd to ostateczność: trwa długo, kosztuje dużo i niczego nie gwarantuje.
Gdy kontakt urwał się całkowicie, a domena wygasa, najważniejsze jest, żeby została opłacona, choćby przez dotychczasowego abonenta. Wygaśnięcie jest gorsze niż zły abonent. Wygasające domeny z historią wyłapują automaty w sekundy po zwolnieniu, a odkupienie takiej domeny bywa wielokrotnie droższe od jej wartości, o ile w ogóle jest możliwe.
Jak Ci pomagam
Sprawdzam stan faktyczny: kto jest abonentem, kiedy domena wygasa, dokąd idą powiadomienia. Prowadzę przepisanie i przeniesienie na firmę, także wtedy, gdy po drugiej stronie ktoś nie wie, gdzie kliknąć. Przy okazji porządkuję koszty, bo przy takich przeprowadzkach zwykle wychodzi, ile szło na dopłaty, które nikomu nie były potrzebne. Rozbieram je w osobnym wpisie: jak rejestratorzy zdzierają kasę za domeny.
Nie wiesz, na kogo jest Twoja domena? Napisz do mnie i podaj adres. Sprawdzę, kto formalnie nią dysponuje, kiedy wygasa i co zrobić, żeby wróciła do firmy. Za samo sprawdzenie nic nie biorę, a jeśli wszystko jest w porządku, po prostu to napiszę.
Najczęstsze pytania
Mam login i hasło do panelu domeny. Czy jestem właścicielem? Nie. Panel daje kontrolę techniczną. Prawnie domena należy do abonenta, czyli do tego, kto ją zakładał na swoje dane. Zmiana abonenta wymaga jego potwierdzenia.
Płacę faktury za domenę. Czy to znaczy, że jest moja? Nie. Liczy się to, kto jest wpisany jako abonent, a nie to, z czyjego konta poszedł przelew. Także wtedy, gdy faktury są wystawiane na Twoją firmę.
Wykonawca trzyma moją domenę na swoim koncie razem z domenami innych klientów. Czy może mi ją oddać? Tak. Nie da Ci hasła do tego konta, ale może przepisać domenę na Twoją firmę albo podać kod do przeniesienia jej na Twoje konto. W obu przypadkach musi kliknąć potwierdzenie w mailu.
Czy do przepisania domeny potrzebna jest papierowa umowa? To zależy od firmy, która utrzymuje domenę. U jednych wystarczy kliknięcie w link z maila. Inne żądają wydrukowanego formularza z podpisami i pieczątkami obu stron.
Wykonawca zniknął, a domena wygasa za dwa tygodnie. Co robić? Najpierw zadbaj, żeby została opłacona, nawet przez niego. Wygasła domena z historią znika w sekundy. Równolegle szukaj kontaktu i przygotuj przepisanie.
Zamawiam stronę. O co zapytać, żeby uniknąć tego problemu? O jedno zdanie w mailu: „proszę zarejestrować domenę na dane mojej firmy, jako abonenta". Jeśli wykonawca kręci, to jest odpowiedź sama w sobie.