Krótka odpowiedź: w większości przypadków dane nie są stracone. Nośnik, którego system nie pokazuje, najczęściej nadal je ma - problemem jest sposób, w jaki komputer się do niego dobiera. Najważniejsze jest to, co zrobisz teraz: wyłącz sprzęt i nie zapisuj na nim niczego.
Zatrzymaj się - te trzy rzeczy szkodzą najbardziej
1. Dalsza praca na dysku, który stuka albo zwalnia
Jeśli słyszysz klikanie, cykanie albo dysk „muli", każda kolejna minuta pracy może zamienić problem odwracalny w nieodwracalny. W dysku talerzowym uszkodzona głowica potrafi rysować powierzchnię, na której leżą Twoje dane. Wyłącz komputer przyciskiem i nie włączaj „jeszcze raz, żeby sprawdzić".
2. Instalowanie „programów do odzyskiwania" na ten sam nośnik
To najczęstszy błąd, jaki widzę. Program instaluje się w miejscu, w którym leżą kasowane pliki, i nadpisuje dokładnie to, co miał odzyskać. Jeśli już próbujesz samodzielnie - rób to z innego dysku i zapisuj wyniki na jeszcze inny.
3. Formatowanie, „bo system tak podpowiada"
Windows przy uszkodzonym systemie plików potrafi zaproponować sformatowanie. To propozycja rozwiązania problemu systemu, nie Twojego.
Dlaczego komputer przestaje widzieć dysk
- Awaria fizyczna - elektronika, głowice, silnik. Objawy: dźwięki, brak wykrycia w BIOS-ie, dysk nie rozkręca się.
- Uszkodzenie logiczne - tablica partycji albo system plików. Dysk jest widoczny w BIOS-ie, ale system pokazuje go jako niesformatowany.
- Kabel, przejściówka, zasilanie - brzmi banalnie, a bywa przyczyną. Dyski zewnętrzne 3,5 cala potrafią nie wystartować przy słabym zasilaczu.
- Zużycie nośnika SSD - dysk potrafi przejść w tryb tylko do odczytu albo zniknąć nagle, bez ostrzeżenia.
Rozróżnienie ma znaczenie, bo uszkodzenie logiczne odzyskuje się zwykle programowo, a fizyczne wymaga pracy na sprzęcie - i to jest moment, w którym samodzielne próby najczęściej szkodzą.
Co możesz sprawdzić sam, bez ryzyka
- Inny kabel i inny port. Dla dysku zewnętrznego: inny komputer, port z tyłu obudowy, a przy dyskach 3,5 cala - własne zasilanie.
- Czy dysk jest widoczny w BIOS-ie / UEFI (albo w narzędziu dyskowym na macOS). Jeśli tak, jest szansa, że to problem logiczny.
- Czy komputer widzi go jako „nieznany" albo „niesformatowany" - wtedy nic nie klikaj, po prostu odłącz.
- Posłuchaj. Klikanie, zgrzytanie, cykliczne rozkręcanie i zatrzymywanie to sygnał: koniec prób.
Czego nie robić: chkdsk na dysku z ważnymi danymi, „naprawy" proponowanych przez system, wielogodzinnego testowania w kółko.
Jeśli na dysku są dane, których nie masz nigdzie indziej - napisz do mnie, zanim cokolwiek zainstalujesz. Diagnoza jest darmowa, a odbieram sprzęt u klienta w Gdyni, Rumi, Redzie, Wejherowie i całym Trójmieście. Robię to od lat: ponad 2500 napraw i ponad 500 odzysków danych.
Jak wygląda odzysk u mnie
- Diagnoza - sprawdzam, czy problem jest fizyczny, czy logiczny. Bezpłatnie.
- Szczery werdykt - mówię, jakie są szanse, zanim zapłacisz cokolwiek. Zdarza mi się odradzić odzysk, bo koszt przewyższa wartość danych.
- Wycena - odzysk wyceniam indywidualnie, bo każdy przypadek jest inny. Naprawa sprzętu zaczyna się od 150 zł plus części.
- Odzysk i przekazanie danych na nowy nośnik.
Nie obiecuję stu procent skuteczności. Nikt uczciwy tego nie robi - przy uszkodzeniach fizycznych część danych bywa nie do uratowania i lepiej usłyszeć to na wejściu.
Jak nie znaleźć się tu ponownie
Zasada trzech kopii: dane w trzech miejscach, na dwóch różnych nośnikach, jedna kopia poza domem lub biurem. Chmura liczy się jako kopia zewnętrzna, ale synchronizacja to nie backup - skasowany plik znika też z chmury. Najtańsza kopia świata to dysk zewnętrzny podłączany raz w tygodniu.
Najczęstsze pytania
Czy odzysk danych zawsze się udaje? Nie. Przy uszkodzeniach logicznych szanse są wysokie, przy fizycznych zależą od zakresu uszkodzenia. Dlatego najpierw diagnoza, potem decyzja.
Ile trwa odzysk? Od kilku godzin przy prostych przypadkach do kilku dni przy uszkodzeniach fizycznych.
Czy dysk SSD też da się odzyskać? Bywa trudniej niż z talerzowego - dane są rozproszone i szyfrowane przez kontroler. Tym bardziej nie warto na nim próbować „programów do odzyskiwania".
Ile kosztuje odzysk? Wycena jest indywidualna, bo zależy od rodzaju uszkodzenia. Diagnoza jest darmowa i dopiero po niej podaję cenę.